Accéder au contenu principal

Fantaro ny atao hoe Ntaolo (Nta-ulu)

 Fantaro ny dikan'ny teny hoe Ntaolo no tena tian-kambara. Fihevitra tsotra any amintsika any ny hoe Ntaolo no filaza ny olona taloha teto Madagasikara. Tsy diso izany fomba fihevitra izany fa tsy ampy ka ahiana hiteraka fahadisoana. Teny Nusantara soa aman-tsara ny voambolana hoe Ntaolo (Nta-ulu: mandray ity soratra ity aho ho fandravonana hiarahana amin'ireo [Nta-]Nusantara hafa rehetra).

Ny dikany raha amin'ny fotoana ankehitriny dia hoe olona voalohany. Tsy fantatro aloha raha azo ampiarahana amin'ny fiteny hoe Aborigene ity Ntaulu ity na tsia. Mety ho manivaka avy hatrany isika hoe ny olo amin'ny Ntaolo dia olona no dikany fa ny Nta no midika hoe voalohany, diso tanteraka anefa izany fa ny Nta no midika hoe olona. Ny "ulu" na olo hoy ny famakintsika ankehitriny no midika hoe taloha na voalohany. Ny teny (Nta)-Nusantara mihitsy no nijerena izany ka tsy tokony atao mahagaga antsika raha misy ny foko antsoina hoe Nta-imoro, Nta-Anosy, Nta-(nd)roy, Nta-Ankarana, Nta-mbahoaka, Nta-ifasy(ka) fa lasa nasiana fanatsaran-tsoratra na fanatsaram-peo hoy isika izay ny fanononana anaram-poko ankehitriny. Tsy tokony ho ompa mihitsy fa anaty lalan-kevitra ny nilazan'ny foko hafa ny foko Merina ho Nta-imerina, saingy noho ny fiheverana zavatra hafa avy hatrany dia aleo tsy tohizana ny resaka ny amin'izay.

Ny dika faharoa amin'ny ulu ihany koa dia ny hoe loha sy/na mpitarika, raha hanontany isika hoe iza no ulu (loha)n'ity fikambanana ity dia manontany izay mpitarika ny fikambanana izy izay. Mifampitohy amin'izany ihany koa, azo sainina ho avy amin'ny ulu (olo) no nivoahan'ny b-ulu (volo indray hoy isika mandraka ankehitriny) satria io no ambony sy hita voalohany indrina amin'ny olombelona fa ankehitriny moa izay lasa ambony no antsoina hoe "sangany" na "tsongo[i]n'olom-bolo [ulu-bulu na voalohan'ny mpitarika]". Mariho fa tena teny Nusantara mihitsy ny hoe "bulu". Tsy lavitra amin'izany ihany koa ny voambolana malagasy manokana hoe "voalohany", Ny baiboly malagasy nivoaka voalohany nametraka hoe "faharaika" fa ny fanitsiana taty aoriana no lasa nametraka hoe "voalohany".

Dia mety mahalasa saina ihany avy eo ny nahatonga ny hoe Olombelona na Olomiaina, ahoana izany ny amin'io? Tsy dia maka sarotra aho fa dia tsoriko fotsiny hoe lohan'ny velona na mpitarika/mpanjakan'ny zavamiaina rehetra na mpitarika/mpanjakan'izay velona rehetra. Mety ho tonga ao an-tsaintsika koa ny hoe lohalika fa avy amin'ny teny Maanyan Ulu-?alep mihitsy ilay izy. Dia izay indray aloha ny androany. Mirary soa ho antsika rehetra.

Fanamarihana 21 oktobra: Tsy nanamarina tany amin'ny rakibolana aho fa eto vao manitsy hoe "tau" no dikan'ny "human being" any amin'ny rakibolana any. Ny "ulu" tsy misy fiovany.
Efa maro ny manaiky ny hoe Austronesian no fiteny iraisampirenena fa ny Nusantara indray fitenin'ny nasionalista hatrany Filipina, Malayzia sy Indonezia mazava loatra. Misy ihany koa ny nametraka ny Melayu.

Commentaires

Posts les plus consultés de ce blog

Tany mampitsiriritra loatra maha-te haka?

Hatramin'ny fotoana nifindranay nankaty Isahafa tamin'ny taona 2016 dia tsy nisy taona voadingana ka tsy andrenesana olana ara-tany. Raha ny samy eto an-toerana moa maninona fa olona any ivelany hatrany no te-hamabo azy ho an'ny tenany na ho an'ireo mpiray tombontsoa aminy.    Midadasika mora anorenana rahateo ilay izy ka izay mahita dia mihevitra avy hatrany fa tsy misy tompony, na raha misy tompony aza dia tsy raharahiana fa alaina ihany. Noho izany toe-javatra izany dia lasa zatra amin'ny fomba fiasan'ireo mpaka tany ny mponina, efa nisy niharan'ny fitoriana ho nanao herisetra ka saika nidoboka, fa nisy koa ny nidoboka kely mihitsy ho fandrahonana hoe manana ny hery raha miseho manohitra ny fakanay io tany io. Asa efa vita vaksiny amin'izany ve ny mponina ka na teo aza izany dia mbola nivondrona ihany ny olona hiaro ny tany. Tanin'ny voanjo saingy alohan'izany dia tany manan-tantara satria kianja nanaova-matso miaramila amin'ny fomba tandr...

Kianja Isahafa: fananana iombonana, fananana manokana

Filazana mialoha: Ny lahatsoratra etoana dia fampahafantarana sy fanentanana. Raha sanatria misy loza na voina mahazo ahy, indrindra amin'ny resaka raharaham-pitsarana mety tsy ho ampoizina, dia azo heverina ny mety ifandraisany amin'ity fampahafantarana sy fanentanana sy ny tohiny. Ny tanànan'Isahafa dia fokontany iray ao anatin'ny kaominina Anosy Avaratra distrikan'Antananarivo Avaradrano. Teo amin'ny tantaran'i Madagasikara, teo amin'io Isahafa io no nanaovana fanazarantena sy matson'ny tafika voalohany indrindra naorin-dRadama Rainy. Vavolombelon'izany ny tsangambato na ny orimbaton'Isahafa, avy eo ampidirana atsinanan'ny tanàna.   Feno 200 taona amin'ny 4 avrily 2022 ho avy izao ny nananganana izany orimbaton'Isahafa izany izay fanaovan'ny miaramila fianianana fa tsy hihemotra amin'ny ady ka manaiky ny hovonoina (hodorana velona) izy raha sanatria mihemotra na mitsoaka ady. Mifanindran-dalana amin'izany ihany koa...

Manoloana ny rivodoza na loza voajanahary hafa

  Tamin'ny taona 2017 nandalovako tany Colombo, Sri Lanka, no nandalovan'ny rivodoza tao koa. Tanàna amoron-dranomasina io, ka mazava loatra fa mafy ny rivotra entin'izany rivodoza izany. Fa tsy nisy loatra ry zareo ny fotodrafitrasa potika a! Ny hazo sy ireo fafana lehibe rantin-dokambarotra ireny dia ekena hoe miondrika na tapaka mihitsy fa vitsy ny trano simba na niala tafo. Anisan'ny tratra tamin'izany ny tao amin'ny efi-pilanonana sady fitazatazanana ranomasina ilany ambony havia amin'ny sary hitanao. Tsy niandry na nangataka fanampiana fa tapakandro ihany raha be dia tafaverina amin'ny laoniny ny tafo izay nikipaka manontolo ny ilany. Nihomehy ahy ilay namana malagasy avy any ampitan-dranomasina tafaraka tamiko tao nahita ny tahotro tamin'izany sady nampahery hoe aza matahotra ianao fa tsy maninona izany aty e! Hay moa izany efa natao ho afa-misedra rivodoza avokoa ny fanorenana any amin'ireny tanàna ireny.  Ny taty amintsika saika hanorina...